Jaarlijks verschijnen er nog steeds tientallen Beatle-boeken. Daardoor is het moeilijk om door de bomen het bos nog te zien. Er zijn enkele interessante podcasts (bijvoorbeeld Beatles Books) die je helpen wanneer je pas bent begonnen met de ‘Beatles-bijbelstudie’, zoals ik het altijd placht te noemen. Want er is een hoop onzin over The Fab Four geschreven, vaak ingegeven door rancune, persoonlijke smaak of eigen opvattingen. Maar nog veel vaker uit luiheid, om even snel geld te verdienen. Dan zijn er natuurlijk de puur feitelijke boeken: de naslagwerken. Daar kijk je hoogstens één keer per jaar in, of wanneer je dieper wilt ingaan op een bepaalde periode aan de hand van bootlegs en/of video-opnamen.
En dan zijn er de biografen die er daadwerkelijk bij waren: de vrienden, de vage kennissen of in een enkel geval zelfs de kapper. En natuurlijk is daar nog Mark Lewisohn, die als een soort Mozes de stenen tafelen der Beatle-feiten voor ons opstelt.
Toen ik dit boek ter hand nam, was ik dan ook niet meteen in de welbekende Beatle-euforie. Weer een boek over het bekende verhaal. De vraag die meteen opriep, was dan ook: waarom? De inspiratie voor het boek komt van de legendarische Nederlandse kunstenaar Wim T. Schippers. In diens radioprogramma Ronflonflon kondigde hij ooit The Beatles af met de tekst: “The Beatles, onthoud die naam.” Dit was overigens ten tijde van een uitzending waarin John Lennon al was overleden.
De schrijvers Nico Groen en Bertram Mourits hebben deze uitspraak als uitgangspunt genomen. Ze zien The Beatles als een opkomend bandje. Nico is literair vertaler en vertaalde meerdere boeken over The Beatles. Bertram Mourits is hoofdcollecties bij het Literatuurmuseum. Samen stellen ze al vijf jaar de Beatles Scheurkalender samen.
Laat ik vooropstellen dat het idee ontzettend leuk is: The Beatles benaderen als onbekende band en gaan dan op reis gaan door hun verhaal. Maar dat principe strandt al snel wanneer het over Love Me Do gaat. In het boek wordt gesteld dat het nummer zestig jaar na dato wel een beetje braaf klinkt. Dat mag dan zo zijn, maar daarmee prik je wel meteen een mooie zeepbel door. Het boek probeert vooral vast te stellen welke culturele impact The Beatles in Nederland hebben gehad. Daarmee wordt opnieuw duidelijk hoe braaf ons landje (muzikaal en cultureel) was, en dat het even duurde voordat The Beatles echt werden omarmd.
Hoogtepunt van het boek zijn de recensies uit kranten uit de roemruchte jaren zestig. Het is erg inzichtelijk en vermakelijk om te lezen hoe journalisten destijds tegen John, Paul, George en Ringo aankeken. In het begin schreven ze met enig dedain over de band, maar binnen afzienbare tijd werd de genialiteit van het viertal breed erkend. Hoe luisterde men bijvoorbeeld naar Abbey Road in 1969? Een album dat door de meeste fans als een van de allerbeste werken van The Beatles wordt beschouwd. Destijds was dat wel anders. Dit soort revelaties smaken naar meer. Echter, daar blijft het dan ook bij.
Er is in de Nederlandse pers zo ontzettend veel over The Beatles geschreven dat het met gemak een kloek boek vol culturele verwijzingen en krantenartikelen had kunnen worden. Helaas wordt daar slechts summier naar verwezen. Daarnaast wordt er met zevenmijlslaarzen door de solocarrières gemarcheerd, waardoor enkele zaken slordig over het hoofd worden gezien. Het boek komt dan ook over als een haastklus. Zonde! Vervolgens komt er nog een rij met boeken die men dient te lezen of interessante podcasts die de moeite waard zijn. Sympathiek maar ik krijg toch het idee dat de focus volledig verdwijnt door zo compleet mogelijk te zijn.
Kortom: heel handzaam voor de beginnende fan, maar minder interessant voor de doorgewinterde liefhebber. Het boek verscheen bij uitgeverij Spectrum.
– Tim Op het Broek –