‘Lang zal ik leven, lang zal ik leven in de gloria…..’ Jeetje zeg, nu ben ik vandaag 64 geworden. Toen ik als vijftienjarige op de achterkant van ‘Beatles Greatest’ langs de onderrand voor het eerst de coverfoto’s en track-lijsten van ‘Revolver’, ‘Rubber Soul’, ‘Beatles for Sale’ en ‘Pepper’ (van links naar rechts in die vreemde volgorde) zag staan was er eerst de verbazing t.a.v. de hoes van laatst genoemde album. Wat was er met die jongens gebeurd? Daarna was er toch vooral de vraag: hoe zouden die mij grotendeels onbekende titels klinken?
‘When I’m 64’ droeg in deze korte zin een magische belofte, veel meer magie dan er, toen ik de song voor het eerst hoorde, bleek te zijn. Het bleek het soort song dat me naar de keuken (destijds nog het domein van de vrouw) deed rennen met een: ‘ma kom eens luisteren, dit vind jíj zelfs mooi!’
Vierenzestig, voor een vijftienjarige oneindig ver weg. Bijna sciencefiction. Ik kon me McCartney niet voorstellen als vierenzestigjarige, laat staan mezelf. En toch ben ik het nu en voelt ook dat oké.
Paul heeft menig keer verteld over de invloed van de muziek uit de jeugd van zijn vader op zijn muzikale ontwikkeling. Zo ook tijdens een interview opgenomen voor de extra’s behorend bij de DVD met het concert gegeven ter promotie van het album ‘Kisses on the Bottom’. Een album vol covers uit de tijd dat vader Jim (‘birthname’ James) McCartney nog een knulletje was.
In het interview vertelt Paul o.a. op welke manieren de muziek uit de jonge jaren van zijn vader hem gevormd heeft. Hij spreekt met bewondering over het vakwerk dat ten grondslag ligt aan deze muziek. Elementen uit deze songs zouden jaren later een deel/delen van zijn muziek kleuren. Songs als ‘Honey Pie’, ‘Baby’s Request’ en ‘When I’m 64’ danken hun ontstaan aan de muziek die hij als jongetje thuis hoorde. Maar ook veel ander materiaal zoals b.v. het begin van ‘You never give me your money’, maakt gebruik van harmonische componenten zoals Paul die leerde kennen in de ouderlijke woonkamer.
Vader achter de piano terwijl ooms en tantes, zodra ze zich genoeg moed in hadden gedronken, dansten op de klanken die Jim aan het instrument ontlokte. Paul nam ondertussen dit alles gretig in zich op.
In ‘The Lyrics’ vertelt McCartney dat hij de muziek van ‘When I’m 64’ al helemaal uitgewerkt had toen hij zestien was. Toen tijdens de Beatlesjaren de behoefte aan nieuw materiaal groot was herinnerde Paul zich deze melodie en leek het hem een goed moment om deze muziek eindelijk van een tekst te voorzien.
Het stukje in genoemd boek over deze song herlezend zag ik dat Paul het getal 64 op dezelfde manier bekeek/bekijkt als dat ik dat ervaar. Voor Paul, midtwintiger ten tijde van ‘Pepper’, was 64 oud. Voor de krasse tachtiger die hij nu is lijkt 64 jeugdig. Een universeel gevoel blijkbaar.
Het verhaal zoals Paul dat over deze song vertelt in ‘Many Years From Now’ komt overeen met wat hij erover zegt in ‘The Lyrics’. Dat mag vanzelfsprekend lijken, maar is het niet. De hoofdrolspelers in het verhaal van The Beatles blijken vaak niet de meest betrouwbare historici.
In ‘Many Years’ benoemt McCartney ook de rol van George Martin die zoals wel vaker verantwoordelijk is voor het prachtige arrangement met in dit geval een hoofdrol voor de klarinet.
De harmonisatie laat zien dat de jonge Paul, naast zijn vader gezeten bij de piano tijdens de familiebijeenkomsten een goede, snelle leerling was. Na een harmonisch gezien eenvoudig begin, volgen vanaf ‘If I’d been out….’ een aantal tussendominanten (akkoorden die de drang naar het volgende akkoord door een paar kleine aanpassingen vergroten in vergelijking tot hun natuurlijke verschijningsvorm), voorafgegaan door een geïsoleerde tussendominant voor de vierde trap. De reeks tussendominanten aan het eind van dit deel (Will you still feed me) is er één waar Joseph Kosma, de schrijver van klassieker ‘Autumn Leaves’ (1945) zich niet voor geschaamd zou hebben.
Als George Martin de in zijn ogen grote fout niet had gemaakt ‘Strawberry Fields’ en ‘Penny Lane’ als single te kiezen en vervolgens om die reden deze songs niet op het album te zetten, zou ‘64’ zonder enige twijfel niet op ‘Pepper’ gestaan hebben
Waar onder ‘Will You Still Need Me’ het mineur akkoord twijfel lijkt te verklanken, maakt de zekerheid uitstralende reeks tussendominanten vanaf ‘feed me’ duidelijk dat er geen twijfel mogelijk is: ook op vierenzestigjarige leeftijd zal het nog goed zitten tussen de geliefden.
Melancholie slaat toe in het tussenstuk, want voor ‘Ev’ry summer’ kiest McCartney voor mineur, meer specifiek a mineur, waardoor deze gebeurtenissen die op het moment van zingen nog in de toekomst liggen de melancholische ondertoon van terugkijken krijgen.
Ik denk niet dat deze song hoog op eender welk lijstje met meest favoriete Beatlessongs staat. Sterker nog, als George Martin de in zijn ogen grote fout niet had gemaakt ‘Strawberry Fields’ en ‘Penny Lane’ als single te kiezen en vervolgens om die reden deze songs niet op het album te zetten, zou ‘64’ zonder enige twijfel niet op ‘Pepper’ gestaan hebben.
Hoewel het album als geheel dan nog veel beter geweest zou zijn, vind ik het fijn dat deze song erop staat. Vanaf de kennismaking met de titel op de achterkant van ‘Beatles Greatest’, dus nog voor het daadwerkelijk horen van dit lied, is het voor mij onderdeel van de magie van ‘Pepper’. En juist vandaag klinkt er nog veel meer in mee, nl. mijn reis tussen de vraag van mijn vijftienjarige zelf ‘wat zou die titel behelzen’ en dit moment waarop ik 64 geworden ben.
– Ton Steintjes –