George Martin heeft meerdere keren de magie benoemd die in de studio hing op de momenten dat de vier Beatles er samen aanwezig waren. Er zat wat hem betrof nog wel wat ruimte qua magische ervaring tussen drie Beatles of het volledige kwartet in de studio.
De laatste kant van de vinyl-release van de Anthology toegift (deel 4) combineert de drie postuum verschenen Beatlessongs. Songs die in het verlengde van de woorden van Martin met minder magie tot stand zouden moeten zijn gekomen. Drie, of in het geval van Now and Then, twee Beatles en de stem van de vierde op tape (plus een vleugje eerder opgenomen Harrison). Kun je dit nog Beatlessongs noemen? Is het voldoende dat ze alle vier klinkend aanwezig zijn op de uiteindelijke opnames?
Maar ja dat zou betekenen dat er ook een behoorlijk aantal songs uit de officiële canon is dat strikt genomen geen Beatlessongs is. Zo heeft Lennon b.v. geen bijdrage geleverd aan I Me Mine. En dit is geen op zichzelf staand geval. The White Album is misschien wel het meest solistisch getinte groepsalbum binnen het oeuvre van The Beatles. En toch is het voor veel mensen, waaronder ik, het mooiste album van de band.
Now and Then is het product van een samenwerking over de grenzen van de dood heen tussen John en Paul. George’s inbreng (enkel op tape) is niet groot. Ik denk ook niet dat Ringo veel gespard heeft met Paul over de te maken keuzes.
Hoe past daarnaast het verstrijken van tijd en de daarmee gepaard gaande muzikale ontwikkeling van de ex-Beatles in het plaatje? Now and Then wordt voorafgegaan door een count-in van Paul. Het ‘One Two’ klinkt niet alleen oud, het is ook een herhaling van een trucje dat McCartney op menig later album vaker toepast. Van studio geluiden tot ‘oké….’ Met enige regelmaat duikt dit aperitiefje ergens op.
Ringo is ouder geworden en heeft zich ontwikkeld.
En Ringo? De drummer van The Beatles was een opvallend onopvallende drummer. Zijn partijen in de jaren zestig zijn smaakvol en bescheiden. Zijn slagwerk invulling klinkt, voor zover dat kan, bijna melodieus. Na The Beatles komt er een soort hoekigheid in zijn drummen met een zware nadruk op de afterbeat. Een afterbeat die in vergelijken tot zijn Beatlesjaren minder variatie kent. Het drumwerk onder Free as a Bird mist de lichtheid, het versmeltende met de rest van de instrumenten dat het slagwerk tijdens de Beatlesperiode had. Ook mooi, maar wel heel anders.
Ringo is ouder geworden en heeft zich ontwikkeld. Een ontwikkeling richting een stijl die misschien wel passend is voor een moderne drummer. Maar de voor The Beatles zo kenmerkende drumsound vormde zo’n prachtig organisch onderdeel van het geheel dat ik dat bij de postume songs toch wel mis. Zijn less is more benadering was ongelooflijk smaakvol. Voeg daar die wat luie timing bij en je hebt de perfecte match met de inventieve manier van basgitaar spelen van McCartney. Wat een ritme-sectie.
Het leek voor Anthology op papier een fantastisch idee, maar in de praktijk bleek het niet te werken: scènes van drie Beatles die Rock and Roll covers spelen. Harrison en McCartney op barkrukken en Starr achter de drums. Er is een moment waarop Paul tijdens het spelen van een cover uit een mondhoek een ritme-patroon suggestie vocaliseert richting Ringo die het onmiddellijk overneemt. Een duidelijke verbetering en misschien wordt hier onbewust de reden achter de verandering die de Ringo van na The Beatles kenmerkt uitgespeeld. Niet alleen moet hij het na 1969 doen zonder de muzikale interactie met de man die wel eens de meest melodieuze basgitaarspeler ooit zou kunnen zijn, hij mist ook de suggesties van de andere ex bandleden.
Free as a Bird vond een plek op Anthology I en werd tevens als single uitgebracht. Lennon’s oorspronkelijke demo, opgenomen in 1977 werd in de eerste maanden van 1994 onderhanden genomen door de drie op dat moment nog levende Beatles. Jeff Lynne nam de productie voor zijn rekening omdat gehoorproblemen George Martin ervan weerhielden die taak op zich te nemen.
Ondanks het Jeff Lynne sausje is Free as a Bird een track geworden met een hoog Beatles gehalte. Het is goed voor te stellen dat The Beatles zo geklonken zouden hebben als ze bij elkaar gebleven zouden zijn. Muzikaal gezien een interessante song. De achtergrondkoortjes zijn te gek en de vondst van het coda met z’n sterke Strawberry Fields sfeer is geniaal. Zelfs het achterstevoren te horen ‘turned out nice again’ dat klinkt alsof er ‘made by John Lennon’ wordt gezegd kent een link met een soortgelijke misinterpretaties in The Beatles canon. De door John uitgesproken woorden ‘Cranberry Sauce’, vaag te horen in het coda van Strawberry Fields, werden in 1969 onderdeel van de ‘bewijsvoering’ voor de aanname dat Paul dood zou zijn. Lennon werd verondersteld te zeggen: ‘I burried Paul’.
Ik vind het erg jammer dat deze link met het verleden doorgesneden is op de meest recente remix alwaar de tekst duidelijk verstaanbaar klinkt zoals ooit uitgesproken door Lennon. Dit gaat ten koste van de misinterpretatie en van het toeval dat het ‘Made by John Lennon’ pas openbaarde aan de threetles toen ze de mix van dit lied voor het eerst hoorden. Een Hemelse groet van John waarbij Lennon zijn plek als leider van de band weer op lijkt te eisen. Harrison die zich niet altijd serieus genomen voelde binnen The Beatles, die heeft moeten dealen met de dominantie van McCartney.
Real Love heeft een meer complexe ontstaansgeschiedenis. In 1979 en 1980 nam Lennon meerdere demo’s op van dit nummer en hoewel hij naar men zegt overwogen heeft Real Love een plekje op Double Fantasy te geven, kwam het lied onder zijn verantwoording nooit voorbij de demo-fase. Februari 1995 namen ‘The Threetles’ het onderhanden waarna het een plekje kreeg als opener van Anthology II. De melodie is van een McCartney-achtige schoonheid. Een oorwurm. Echt een geweldige song.
Het is grappig dat Yoko Ono, toch gezien als hoofdverantwoordelijk voor het uiteenvallen van The Beatles door het beschikbaar stellen van de demo’s de vrouw werd die een reünie mogelijk maakte.
Er is veel aan te merken op de 1995/1996 mixen van beide songs. Of Jeff Lynne de meest aangewezen persoon was om de productietaken over te nemen van George Martin kun je je afvragen. Maar ja, hij was close met Harrison die hem bewonderde. De keuze was de songs opnemen met Lynne of er helemaal van af zien.
Hoe ironisch dat het diezelfde Jeff Lynne is die gesneden heeft in de bijdrage van George aan Real Love. Harrison die zich niet altijd serieus genomen voelde binnen The Beatles, die heeft moeten dealen met de dominantie van McCartney. Harrison die van McCartney niet mocht spelen op Hey Jude. George die jaren na het uiteenvallen van de groep nog wist te vertellen hoe Paul naar de sessies kwam met volledig uitgewerkte ideeën over hoe zijn muziek zou moeten klinken. Paul die op die manier weinig ruimte liet voor de suggesties van de anderen. En in de 2025 mix van Real Love overkomt hem dit postuum nog eens. Jeff Lynne vindt dat George minder te horen moet zijn op deze track.
Eerlijk gezegd begrijp ik er in dit geval helemaal niets van. Waarom zou het beter moeten zijn met minder Harrison input? Maar zelfs als ik het mooier zou vinden weet ik niet of ik er blij mee zou zijn. Het getuigt naar mijn mening van weinig respect voor de mening en de grootsheid van Harrison.
Er schijnt ergens op het net een geluidsopname te vinden te zijn waarop de stem van McCartney te horen is terwijl hij God Only Knows van The Beach Boys zingt. Paul heeft dit echter nooit gezongen. Een gevaarlijke ontwikkeling, want als alles middels A.I. kan wordt er ook veel beheersing gevraagd van de mensen aan de knoppen. Respect voor een oeuvre zoals dat al decennia wordt gekoesterd, respect voor de grote geesten die ons dat werk gegeven hebben. Maar ook fijngevoeligheid; het kan allemaal maar hoe ver moet je willen gaan?
Het is een zegen dat op beide genoemde tracks de piano nu gescheiden is van de stem van Lennon. Die voorspelbaarheid van het tegelijk opduiken was lichtelijk irritant, maar verder?
De eerste inzet van Ringo is gemoderniseerd (laat ik het zo maar noemen). Het is nogal opvallend, maar tegelijkertijd klinkt het wat mij betreft alsof er iemand over een gigantisch bakblik struikelt. Subtiliteit vervangen door een overrompelende eerste indruk. De moderne, jongere luisteraar lijkt hierom te vragen. Veel compressie (gelukkig valt de schade wat dat betreft op de vinylversie mee), egaliseren van het volume naar een sterkte die luisteraars vasthoudt, etc. Kortom er lijkt behoefte te zijn aan een egaal intensiteitsniveau.
En wat te denken van Lennon’s stem? De stem van de latere Lennon ooit door Roy Carr liefdevol zijn ‘Lavatory voice’ genoemd. Die fraaie wat dunne, snijdende stem met een randje die toch ook zo warm kan klinken.
Voor de 2025 mix van Real Love heeft men die stem meer laag, meer kernachtigheid mee gegeven. Misschien om de onmiskenbare cassettebandjes klank van de oorspronkelijke mix te compenseren? Ik weet het niet, maar wat ik wel weet is dat ik, zelfs na herhaaldelijk beluisteren, telkens weer moeite heb om in die eerste maten John’s stem te herkennen. John’s stem zoals die me lief is. Dat wat dunnige geluid met toch zoveel warmte.
Op papier leek kant zes de gedroomde plaatkant. Zeker voor vinylliefhebbers zoals ik. Eindelijk zou je de tracks samen kunnen beluisteren zonder de nadelen van het beluisteren van singles. Zonder de Anthology serie te moeten pakken en telkens na track één weer op te moeten staan voor de volgende schijf. Een keuze die nog arbeidsintensiever is dan het draaien van singles. Misschien moet ik toch maar een playlist maken op Tidal, want met name de 2025 mix van Real Love maakt kant 6 toch wel een stuk minder interessant.
– Ton Steintjes –