Documentaire?
Ik heb met plezier gekeken naar de documentaire over de eerste basgitaar van Paul McCartney, de 1961 Höfner ‘Cavern Bass’. McCartney gebruikte die bas vanaf 1961 in concerten en op al de vroege hits. Daarmee verdiende die bas een ereplaats. Maar de bas werd in 1969 voor het laatst in het openbaar gezien en werd als verloren beschouwd.
De BBC documentaire “McCartney: The Hunt for the Lost Bass” vertelt het verhaal hoe die originele bas na meer dan 50 jaar werd gevonden en weer terugkeert in de handen van McCartney. Het verhaal is afkomstig van Scott and Naomi Jones, de oprichters van The Lost Bass Project - wat bedoeld was om de bas terug te vinden. Zij gebruiken archief film, hedendaagse interviews en animaties. En we zien dat het lukte de bas terug te vinden, een modern sprookje!
De vraag wordt dan ook: wat is er werkelijk gebeurd, en wat hebben de Jones’ erbij verzonnen?
Geschiedenis?
Na het bekijken van de documentaire bleef ik toch met een wat onrustig gevoel zitten. Mijn derde oog wenste uitdrukkelijk aandacht. Voor de niet ingewijden: wij hebben allemaal een derde oog, een zintuig wat waarneemt wat onze ogen in ons voorhoofd missen. Om het derde oog goed te gebruiken moeten we wel onze geest openstellen en ons concentreren, om rustig te ervaren welke extra informatie ons op die manier wordt verschaft.
Al snel maakte het derde oog duidelijk dat de documentaire geen pure geschiedenis kan zijn; niet alle getoonde gebeurtenissen kunnen werkelijk zo plaats hebben gevonden. De vraag wordt dan ook: wat is er werkelijk gebeurd, en wat hebben de Jones’ erbij verzonnen?
AI in het verhaal
Aan het begin van de documentaire zien we de bekende beelden van de jonge Beatles in de Cavern, waar ze Some Other Guy spelen, in glorieus zwart-wit TV. Echter, er zitten nu close-up beelden van de Cavern Bass bij: we zien hoe een – linker – hand de bas bespeelt, terwijl we Some Other Guy horen. Natuurlijk ga we ervan uit dat het McCartney is. Maar de Echte Beatles Fans (EBF) weten precies welk film materiaal er bewaard is gebleven – en er bestaan geen close-ups van McCartney’s hand in de Cavern; er was gewoon geen ruimte om zo dichtbij te komen met een filmcamera.
Dus begint de documentaire al met een ‘animatie’, ik vermoed gemaakt met Artificiële Intelligentie (AI). Dan rijst natuurlijk meteen de vraag wat er nog meer AI is in de documentaire. Dat is moeilijk te zeggen, omdat AI zo goed is geworden. Maar wat ik zeker niet vertrouw is de scene waar een vrachtwagen (met de bas in de laadruimte) wordt geparkeerd in een straat in London.
En nog een voorbeeld: tijdens het interview met Nick Wass krijgen we de Cavern Bas te zien, die op een stoffige zolder ligt. De suggestie is natuurlijk dat dit McCartney ’s bas is die daar zo jaren gelegen heeft. Maar dit kan niet zijn bas zijn: er is een foto van de bas met de zoon van de dame die de bas op zolder bewaard had, dus we weten hoe de bas er uit zag. En de bas in de documentaire heeft een andere brug gemonteerd, en meer krassen op de lak…..
En sommige tekeningen die Klaus Voormann ‘live’ in beeld maakt zouden ook best door AI geproduceerd kunnen zijn. Dat is het nare van AI: als je er eenmaal mee begint, dan gaat het vertrouwen in de echtheid van het geheel verloren.
Hij gaat echt niet maanden wachten tot er een documentaire maker langskomt!
Scripted Reality
Met scripted reality wordt bedoeld dat het lijkt alsof er is gefilmd wat de betrokkenen spontaan zeggen en doen – maar in werkelijkheid beelden ze een script uit wat van te voren is opgesteld.
Bij nader inzien blijkt de ‘documentaire’ daarmee vol te zitten, te veel om op te noemen. Maar enkele grappige scripted onderdelen kan ik wel noemen. Bijvoorbeeld als Klaus Voormann een plaat van de Beatles op zet. We zien hoe Klaus de naald van de platenspeler plaatst aan het begin van de plaat. En dan horen we All My Loving. Vervolgens zien we hoe de Beatles All My Loving spelen in een Ed Sullivan show. Een EBF weet dat dit niet waar kan zijn; All My Loving stond op de LP With The Beatles, maar als derde nummer, niet aan het begin van de LP! En op de ‘Rode’ LP stond het ook niet aan het begin. Dus Klaus luisterde niet naar All My Loving, het script eiste dat hij een plaat opzette om naar de Ed Sullivan show te kunnen switchen.
Het derde oog moest even knipperen toen McCartney zijn oude bas kreeg overhandigd. Hij speelt een beetje klunzig verbazing, maar natuurlijk wist hij al dat de bas terug was – en waarschijnlijk had hij hem ook al eerder in handen gehad. Hij gaat echt niet maanden wachten tot er een documentaire maker langskomt!
En in dezelfde scene kwam nog een instinker: McCartney gaat wat spelen op zijn oude bas, voor het eerst na 50 jaar. En hij speelt dan een stukje van Day Tripper. Niks mis mee, zou je misschien zeggen, maar…..Halverwege de documentaire hebben we een interview gezien met Andy Dickinson, een vriend van de zoon van de bas-dief, die de gouden tip aan Nick Wass had gestuurd. Om onduidelijke redenen gaat Andy wat spelen op zijn (tweedehands) Höfner bas. En hij speelt een stukje Day Tripper! Nu is de kans te verwaarlozen dat Andy en McCartney onafhankelijk van elkaar hetzelfde nummer gaan spelen. Dus McCartney heeft het interview met Andy gezien, of Andy heeft de scène gezien waarin McCartney de bas terug krijgt. En dat Andy McCartney naspeelt lijkt mij veel waarschijnlijker dan dat McCartney zich wat aantrekt van Andy Dickinson…..
Kortom…
“McCartney: The Hunt for the Lost Bass” is een boeiende film, met mooi momenten. Ik vond het interview met Klaus Voormann de highlight van de film. Klaus heeft geheel niets te maken met de speurtocht naar McCartney’ bas, maar vertelt wel interessante dingen over de tijd dat de Beatles in Hamburg speelden. Het was voor mij nieuws dat Klaus aan Lennon heeft voorgesteld dat Klaus de bas zou gaan spelen bij het vertrek van Stu Sutcliffe. Wat zou er met de Beatles gebeurd zijn als dat was doorgegaan? Klaus is een prima bas speler, maar McCartney zou dan de derde gitaar hebben moeten spelen….Zou McCartney dan naar piano/keyboard zijn overgestapt?
We zullen het nooit weten, want Klaus kwam te laat met zijn voorstel, McCartney had zijn 1961 Höfner al gekocht.
Goed beschouwd kunnen we uit de documentaire concluderen dat Nick Wass en Scott en Naomi Jones er niet in geslaagd zijn de bas terug te vinden – hoewel dat achteraf gezien niet zo moeilijk was geweest; Nick Wass kreeg al vroeg in het onderzoek de gouden tip, maar legde die naar zich neer. En Scott en Naomi Jones hebben blijkbaar nooit aan McCartney gevraagd waar hij zijn bas voor het laatst heeft gezien, want dat zou het onderzoek ook met jaren bekort hebben. Uiteindelijk werd de bas teruggeven aan McCartney door Cathy Guest, de schoondochter van de man die de bas van de dief kocht. Of de publiciteit rond het ‘Lost Bass Project” daarbij een rol heeft gespeeld wordt uit de documentaire niet duidelijk.
En zo eindigt het sprookje; wat mij betreft meer een Disney film dan BBC documentaire.
- Bob de Jong -