Daar breekt mijn klomp. Er zijn momenten dat ik denk de wereld een beetje te begrijpen, maar dat duurt nooit lang. Zo zat ik in mijn comfortabele stoel TV te kijken (het was kerstvakantie, dus dan mag dat), en daar kwam een reclame voor de Lidl voorbij. Hoofdpersoon is een meisje van een jaar of tien, die in het filmpje vertelt dat ze met Kerstmis de wereld wil verbeteren en dat we allemaal van elkaar moeten houden. Niks mis mee, zou je zeggen…..
Maar de muziek die daarbij gespeeld werd deed mij opspringen: Wouldn’t It Be Nice, van de Beach Boys! De tekst daarvan gaat over twee teenagers die sex met elkaar willen maar daarvoor te jong zijn. Ze kunnen niet s ’nachts bij elkaar blijven en samen wakker worden. Mooie versmelting van tragedie en hypocrisie van Tony Asher, de tekstschrijver. Maar is dit een tekst die je onder een zoetsappig filmpje van een 10-jarig meisje zet?
Et Tu, Beatles
Helaas, de wereld meende dat ik nog niet voldoende geschokt was; de volgende reclame was voor Amazon. Drie bejaarde dames besluiten niet langer op een bankje in de sneeuw te zitten, maar kopen (bij Amazon natuurlijk) zelf sleetjes en dalen dan lachend de besneeuwde helling af. Typische Amerikaanse ‘feel good’ zou je zeggen, waar ouderen nooit ziek zijn of dood gaan.
Maar Amazon verslaat Lidl als het gaat om de muziekkeuze erbij: In My Life, van onze Beatles, geschreven door Lennon. Amazon huurde hiervoor een 64 koppig orkest in, daar kon George Martin alleen van dromen……
Soms vind ik In My Life het mooiste liedje wat Lennon geschreven heeft, de muziek is prachtig en de woorden komen recht uit zijn hart. Hoe ga je om met geliefden die er niet meer zijn, en behoud je vreugde in je leven ondanks grote verliezen? Lennon bezingt zijn benadering daarvan.
Dat Mag Toch Niet?
Ik vroeg me af hoe het mogelijk was dat Amazon zo’n persoonlijk en gevoelig liedje van Lennon kon gebruiken voor een reclame filmpje. Ook omdat de Beatles altijd zeer terughoudend zijn geweest met zich te verkopen voor reclame doeleinden. Hoor Sir Paul hier over:
Natuurlijk is het allemaal niet zo clean als Sir Paul het doet voorkomen. In de jonge jaren van de Beatles deden zij enthousiast mee met ‘product placement’ voor Coca Cola.
Er werd ook een scene in A Hard Days Night ingelast waarin een man (die verder geen rol speelt in de film) flesjes Cola uitdeelt aan de Beatles, die dan in de trein zitten. John doet zelfs even alsof hij ‘coke snuift’ aan het flesje, vreemd genoeg is dat shot er niet uitgeknipt.
Maar verder waren hun reclames zeer beperkt; blijkbaar hield Brian Epstein de touwtjes redelijk strak in handen.
De Solo Tijd
De eerste tijd nadat de Beatles uiteengegaan waren was er waarschijnlijk weinig belangstelling om ze in reclames te gebruiken. Maar in de 80er jaren veranderde dat. Ik denk dat er een nieuwe generatie opkwam (met geld om uit te geven) en de Beatles raakten de zeggenschap over het gebruik van hun liedjes kwijt. In 1985 verscheen er een auto reclame met als muziek Help!, gezongen door de Beatles. En in 1987 zong Lennon zijn Revolution voor een Nike reclame.
Dat is natuurlijk de wereld op zijn kop zetten, en Lennon had dat nooit goedgekeurd.
Nike had $500.000 betaald voor het gebruik van Revolution, dat was toen veel geld. Om het tij te keren, spanden de overgebleven Beatles een proces aan – om $15 miljoen schade. Niet tegen Michael Jackson, wat je misschien zou verwachten, maar tegen EMI/Capitol. Die laatsten hadden namelijk de ‘naburige rechtten’ op de Beatles muziek, dat zijn de rechten op de muziek die door de Beatles zelf werd gespeeld. Jackson had de auteursrechten, waardoor hij geld ontving als iemand een cover versie speelde.
Ik denk dat EMI/Capitol wel in hun recht stonden met Nike etc., maar toch besloten zij een deal met de Beatles te sluiten. Een ruzie met de Beatles zou niet goed zijn voor de omzet, en ze wilden niet het risico lopen op termijn de rechten kwijt te raken. Dus sinds die tijd vraagt EMI/Capitol aan de overige Beatles of zij akkoord gaan met het gebruik van hun muziek – door hen zelf uitgevoerd. En dat ging over op de Universal Music Group, die EMI in 2012 kocht.
Sony/ATV kocht de auteursrechten van Michael Jackson, en stelde de Beatles liedjes beschikbaar voor reclames; dan moest het wel om cover versies gaan, niet de uitvoeringen van de Beatles zelf. Dat leverde heel wat reclames met covers van Beatles muziek op. Een selectie:
Toch lijkt er wel eens wat door het net te glippen. Zo gebruikt Google de originele versie van Help! In 2019 en All Together Now in 2020.
Zo terugkijkend lijken de Beatles de teugels te vieren de laatste jaren, en steeds meer reclames toe te staan hun muziek te gebruiken. En dat geld blijkbaar voor alle nummers; zelfs Real Love mag gebruikt worden om chocola te verkopen.
In My Life valt zo niet meer op in de lange rij Beatles reclames. Toch blijft het een beetje pijn doen om te zien hoe die prachtige liedjes ingezet worden om producten te verkopen die niets met de muziek van doen hebben, of er zelfs tegen in gaan. Blijkbaar gaat het de adverteerder meestal om de herkenbaarheid van de muziek, niet om de betekenis van de tekst. En het werkt, anders zouden ze niet zoveel geld neertellen voor een achtergrond muziekje; wellicht is dat dan nog een – ongewild- compliment aan de Beatles: na 60 jaar kunnen hun liedjes nog steeds luiers en chocola verkopen.
– Bob de Jong –