Mind Games: Absolute Elsewhere, but if you can’t stand the heat you better get back in the shade. Ron Bulters en Tim Op het Broek schreven een gezamenlijke recensie rondom Mind Games. Na de patstelling tussen het kamp Lennon en de platenmaatschappij over Some Time in New York City wordt gelukkig de serie Ultimate Collection vervolgd met Mind Games.
Mind Games wordt door velen niet tot de beste albums van John Lennon gerekend. Nu is Mind Games in mijn ogen (RB) qua composities wat minder evenwichtig dan bijvoorbeeld Imagine of Walls & Bridges maar het is vooral de rommelige productie van Lennon die het album geen goed deed. Dat werd al duidelijk bij de remix van het album die in 2002 verscheen waarbij het leek alsof er een gordijn voor de microfoons was weggehaald. Maar de Ultimate Mix die recent verscheen geeft de luisteraar een compleet nieuwe luisterervaring. De nieuwe mix wint het niet alleen op het gebied van bas en drums maar de remix van Sean Lennon biedt de luisteraar een compleet nieuwe luisterervaring. Sean laat de mixen veel meer ademen door delen van de oorspronkelijke mix naar de achtergrond te brengen (de overdaad aan keyboards in Intuition) of geheel te verwijderen (de saxofoonsolo van Michael Brecker in One Day At The Time. Daarnaast is in de nieuwe mix de stem van Lennon enorm naar voren gehaald. Lennon zingt zo mooi dat bij dat bij de eerste luisterbeurt het besef dat John niet meer onder ons zelden zo hard en pijnlijk door drong.
Is het niet misdadig dat een saxofoon wordt weggehaald uit het origineel?
De vraag die bij mij (TOHB) opkwam was; is het niet misdadig dat een saxofoon wordt weggehaald uit het origineel? Het antwoord is wat mij betreft tweeledig. Ja; het is niet kies om zomaar met arrangementen te lopen goochelen. Lennon heeft immers niet voor niets gekozen voor dit arrangement en het is niet aan derden, ook niet aan Sean, om zoiets zomaar weg te laten. Echter; we hebben altijd nog de andere mixen. Het is niet zo dat dit de definitieve mix is. Zo kun je altijd teruggrijpen naar de mixen uit, bijvoorbeeld, 2002 of zelfs gewoon de lp uit 1973.
Mind Games is in veel opzichten niet meer te vergelijken met het origineel. Freda Peeple (Bring on the Lucie) sluipt als een log beest de kamer binnen en blijkt in al zijn helderheid veel meer de reactionaire boodschap over te brengen dan het modderige en dichtgekitte origineel. Is het compleet wijzigen van de opbouw van de songs heiligschennis? Misschien maar wat de nieuwe mix verliest aan authenticiteit wordt ruimschoots vervangen door een veel consistenter en beter album. Dat gezegd hebbend beschouw ik (RB) Mind Games van alle geremixte Beatles- en soloprojecten het minst als de ultieme mix – daarvoor is het album te drastisch gewijzigd – maar wel als de meest waardevolle toevoeging aan de Lennon-discografie.
Daar ben ik (TOHB) deels mee eens. Voor mij is deze mix wel de versie die ik tot in lengte der dagen zal draaien. Het geheel klinkt een stuk moderner, puntiger. Geheel naar het geluid van 2024. Daarnaast hoor ik voor het eerst hoe goed zijn band toen was. Hij noemde het niet voor niets de New York versie van The Wrecking Crew. Bovendien komen in mijn oren de liedjes ook veel beter tot hun recht, waardoor ik Mind Games veel meer ben gaan waarderen. Dit heeft ook zeker te maken met het boek dat bij de box is toegevoegd. De tijdlijn werd voor mij in een klap duidelijker en vooral de -vaak spontane- werkwijze van John.
De extra’s
Net als bij de vorige albums is de Mind Games-box voorzien van extra audio. Wie inmiddels bekend is met de andere boxsets van Lennon weet wat er te verwachten is.
De Elemental mixes
De Elemental mixes zijn te zien als een soort gestripte versies van het origineel waarbij de nadruk wordt gelegd op de gitaarpartijen en Lennon’s stem en waarbij juist de drums verwijderd zijn. In het titelstuk is de briljante funky baspartij van bassist van Gordon Edwards (die overigens op het hele album voor het eerst goed opvallen) naar voren gehaald. De piano/gitaarversie van Intuition is misschien wel beter dan het origineel en de prachtige dubbele zang van Lennon in I Know (I Know) gaat door merg en been.
Overigens bedacht ik (TOHB) me bij het horen van Intuiton opeens; zou Henny Vrienten dit gehoord hebben? ‘Is Dit Alles’ lijkt verdacht veel op dit nummer. Henny was een groot Lennon liefhebber, dus het zou best kunnen Vrienten dit onbewust in zijn hoofd had zitten toen hij deze Doe Maar hit schreef.
Elements mixes
In de Elements mixes wordt de nadruk gelegd op elementen die in het origineel verborgen leken. Dat levert compleet nieuwe inzichten op. De orgelpartij van Ken Ascher in Mind Games lijkt een regelrechte verwijzing naar die van Matthew Fisher in het zo door Lennon geliefde Whiter Shade of Pale. En weliswaar zijn de saxofoonpartijen in de Ultimate Mix van I Know (I Know) nog iets meer naar de achtergrond verdwenen, in de Elements zijn ze in alle glorie te horen. Meat City verandert van een stampende rocker in een nummer met een hele andere groove. Toch vind ik (TOHB) deze exercitie enigszins overboden. In het begin was ik nog wel enthousiast over het idee, maar wel beschouwd spreken we hier van out-fakes. Hadden we in plaats hiervan niet beter een cd met nog meer out takes kunnen hebben? Waren de Elements Mixes niet beter geweest als download only? Ach, het draagt wel bij aan het dromerig karakter van het album dus daar is ook wel iets van te zeggen.
Evolution documentaries
Hoogtepunt van de box zijn de Evolution mixes waarin we van de thuisdemo’s naar de uiteindelijke versies gaan. Het is alsof Lennon en de band in de huiskamer naast de luisteraar staan te spelen en je getuige bent van de geboorte van de nummers. Hoogtepunt vind ik (TOHB) hierin Meat City. Natuurlijk had ik (TOHB) liever een disc of twee meer met complete out takes gehoord. Maar in een documentaire vorm is het wellicht interessanter om ze zo tot je te nemen. Het mooie aan Meat City is dat je Lennon druk hoort overleggen met de muzikanten. En wat een versie ontstaat er vervolgens, verbluffend!
The Raw Studio Mixes
Het album kent met The Raw Studio Mixes nog een alternatieve versie van het album, maar nog meer ontdaan van overdubs. Zo is zang in het titelstuk (enkele stem in plaats de dubbele vocalen op het album) nog indrukwekkender en is voor de liefhebbers de saxsolo in One Day at the Time.
De Out-takes
De Out-takes geven een alternatieve versie van het album. Alternatieve takes die niet veel onderdoen voor de originelen of soms zelfs beter zijn. De alternatieve versie van You Are Here duurt weliswaar zo’n tien minuten maar verveelt geen seconde. Hoogtepunt vind ik (TOHB) One Day At A Time. Voor mij staat dit nummer in de top 5 minst interessante Lennon nummers, maar in deze versie horen we Lennon niet in Falset zingen en dat klinkt zoveel beter.
De Easter Eggs
Alsof het allemaal nog niet genoeg is bevat Mind Games een groot aantal verborgen extra’s. Op Youtube is te zien hoe met een blacklight verborgen boodschappen in het boek en de schijfjes zelf te zien zijn. Maar de Blu-rays bevatten ook nog een aantal extra audiotracks die via de track Mind Games in de submenu’s te vinden zijn door met het pijltje naar links te gaan. Te vinden zijn een door Lennon gezongen versie van I’m the Greatest en een Evolution Mix van dat nummer waarin we ook Ringo (aan wie Lennon het nummer gaf) en George horen. Maar ook Rock ‘n’ Roll People dat Lennon aan Johnny Winter gaf, nog een alternatieve versie van You Are Here, de single-mix van Meat City, een rock ‘n’ roll medley en Mellotron Magic/Slide Guitar, dat klinkt als het buitenechtelijke kind van Two Virgins en Electronic Sounds.
De Mind Games- box is wellicht de belangrijkste Ultimate Collection-uitgave tot nu toe. Niet omdat het album Mind Games ineens klassiekers als John Lennon/Plastic Ono Band en Imagine overtreft. Maar deze box geeft Mind Games eindelijk een waardige plek in de Lennon-discografie. Een schatkamer voor het oor en oog.
Tim op Het Broek - Ron Bulters