Ik sla aan op opmerkelijke details. Zoals de ongelukkige samenloop van de lange zijden sjaal en de spaakwielen van de auto van danseres Isodora Duncan (1877 – 1927). Of de tatoeage die na 351 jaar ontdekt werd op het groepsportret De oppercommissarissen der Walen (1674). Elke december verbaas ik me over de schaars geklede dames op de billboards bij bus- en tramhaltes haltes; wat is toch de relatie tussen lingerie en de geboorte van onze verlosser . . . uhm . . . jaarlijkse kerstboom-traditie. In De Jacht op het verloren schaap (1982 *) van de Japanse schrijver Haruki Murakami (1949) waren het de prachtige oren van de vriendin van de hoofdpersoon die me mateloos fascineerden. Oren om naar te kijken, oren om naar te verlangen of oren die je opwinden? Echter, de evolutie schonk ons toch vooral oren om mee te horen, beter gezegd: om te luisteren? Bij Murakami blijkt dat regelmatig naar The Beatles te zijn.
In mijn boekenkast groeit het aantal werken van Haruki Murakami. Net als de jacht op dat schaap, passen zijn bizarre magisch realistische of zelfs surrealistische romans als Hard-Boiled Wonderland en het einde van de wereld (1985) of De moord op Commentatoren (2017/2018) me als een jas. Zijn romans over (onmogelijke) liefdes en getroebleerde relaties raken me minder; bij Japanse vrouwen heb ik direct Yoko Ono voor ogen en waarmee dus de hoofdpersoon onvermijdelijk John is. Dat gezegd hebbend, brak Murakami internationaal door met Norwegian Wood (1987); waar Lennons compositie me echter telkenmale ontroert, bleef ik – zélfs bij de verfilming (2010) – vrijwel onberoerd.
Nooit figureren John, Paul, George of Ringo afzonderlijk, integendeel; Murakami refereert altijd aan het vierkoppig monster. John, Paul, George èn Ringo; The Fab4 dus. Met de korte verhalen De 32-jarige Day Tripper (1981), Yesterday (2014) en – het in 2021 eveneens verfilmde – Drive My Car (2014) citeert hij wederom Beatlessongs. Ook het album With The Beatles wordt door Murakami geëerd in de bundel Eerste persoon enkelvoud (2020); het staat bovendien als zelfstandige novelle in mijn Beatlesaltaartje.
In zijn romans Luister naar de wind (1979), Dans dans dans (1988 %), Ten zuiden van de grens (1992) en Kafka op het strand (2002) duiken de Fab4 op in de conversaties van de hoofdpersonen; soms met specifieke nummers, soms als nostalgische overpeinzing. Ook in verhalenbundels als De olifant verdwijnt (1993), Blinde wilg, slapende vrouw (2005) of in Mannen zonder vrouw (2014) fungeert de muziek van The Beatles regelmatig als soundtrack bij persoonlijke ontwikkeling.
The Beatles zijn voor Murakami meer dan muziek; ze verbinden de emoties en gevoelens van zijn romanfiguren met een specifieke tijd en plaats. Het fijne van Beatles-liedjes is dat ze voor de talloze lezers onmiddellijk herkenbaar zijn, waarmee de emoties in zijn verhalen rondom opgroeien, eenzaamheid, verlangen en persoonlijke ontwikkeling toegankelijker worden. Momenteel ligt De Opwindvogelkronieken (1994/1995) op mijn nachtkastje, waarin jazz en klassieke muziek een leidende rol spelen. Duik ik vanavond actief in zijn surrealistische universum of klik ik Spotify (&) aan voor de muzikale omlijsting bij het passief genieten van een Japans biertje?
- Peter van der Linde - reacties: [email protected]