Elk jaargetijde heeft zo zijn charme en mits de zomer het qua temperaturen een beetje beschaafd houdt kan ik genieten van elk seizoen. De donkere dagen voor kerst, het lengen van de dagen in de eerste maanden van het nieuwe jaar, het ontluiken van de natuur in het voorjaar, de pracht van een tot volle wasdom gekomen natuur onder een stralende zon in de zomermaanden, kortom, ik ben blij dat ik leef in een land waar de seizoenen elk hun eigen karakter hebben.
Dit jaar mochten we weer eens een winter ervaren met een beetje winters karakter. We mochten ons wapenen tegen de kou en tegen neerslag al dan niet winters van karakter. Maar meer en meer lijkt de zon nu terrein te winnen. Op het moment van schrijven is het nog steeds koud, maar er hangt ook onmiskenbaar een vermoeden van voorjaar in de lucht. Geen beter moment dus om in een column aandacht te besteden aan wat misschien wel George Harrison’s meest fantastische bijdrage aan het oeuvre van The Beatles is.
In 1980 verscheen Harrison’s versie van ‘The Lyrics’. Dit boek getiteld ‘I, Me, Mine’ verscheen aanvankelijk in een beperkte oplage van 2000. Kosten rond de 700 gulden. Een buitensporig hoog bedrag voor die tijd overeenkomend met zo’n €1100,00 in 2026.
Voor dat bedrag had je dan wel een in leer gebonden exemplaar én een handtekening van George Harrison. De man moest er even voor gaan zitten, maar het loonde wel voor hem. Ik denk dat dit met afstand zijn meest lucratieve signeersessie geweest is.
In een boek met tussen een aantal foto’s veel songteksten (vaak in facsimile) vergeet hij de invloed die John Lennon op hem had te benoemen. Lennon op zijn beurt zou dat dan weer niet vergeten. In zijn playboy interview van september 1980 (verschenen kort na zijn dood) noemt hij dit een ‘glaring omision’.
‘Anyway it seems as if winter in England goes on forever; by the time spring comes you really deserve it.’
Als je de titel, die twee keer voorkomt in het stukje, niet meetelt wijdt Harrison in dit boek amper meer dan honderd woorden aan deze fantastische song. Typisch Harrison: een klein blokje woorden voor een song waar anderen niet over uitgepraat raken.
Honderd woorden die verhalen van Harrisons behoefte te spijbelen en eens een dag verstek te laten gaan bij de schier eindeloze reeks vergaderingen met zakenmannen ten behoeve van Apple.
De droom van een vrijplaats voor de kunsten verworden tot een nachtmerrie.
Daar komt nog bij dat het weer tijdens deze gespijbelde dag ook uitnodigde om deze buiten door te brengen. Of zoals George in de paar woorden rond dit lied zo mooi zegt: ‘Anyway it seems as if winter in England goes on forever; by the time spring comes you really deserve it.’
De dag gebruikt hij om Eric Clapton te bezoeken. Door Clapton’s tuin wandelend gewapend met diens gitaar ‘I……..wrote Here Comes The Sun’. Zo eenvoudig kan het blijkbaar zijn. ‘Those who can, do…..does who can’t critisize.’ Ofwel: critici bekritiseren wat ze zelf niet presteren.
Het is moeilijk voor te stellen, maar er was destijds zeker niet alleen maar lof voor Abbey Road. Niet enkel lof voor de twee songs van de hand van Harrison op dit album. Zo had Nik Cohn het in zijn recensie over ‘Two songs by George Harrison, mediocrity incarnate.’
Help me even; wie was die Nik Cohn ook alweer?
Het aantal songs dat Harrison schreef voor Beatlesalbums en singles bedraagt 22 exclusief een aantal waarop hij als co-writer genoemd wordt. Zo weinig songs in zo’n groot oeuvre en toch behoren de laatste twee, Something en Here Comes The Sun zonder enige twijfel tot de top binnen de Beatles-catalogus.
Een geniaal contrast
George Martin vertelde ooit hoe kant 1 van Abbey Road ‘was to please John’ terwijl kant 2 meer Paul’s ding was. Kant één is ontegenzeglijk de kant met de meeste power. Zelfs ‘ The greatest lovesong of the past 50 years’ (Frank Sinatra), Something, heeft een redelijk stevige bezetting en dito arrangement. Nadat deze kant abrupt is geëindigd en je de lp omgedraaid hebt volgt de verstilde entree van Here Comes The Sun.
Na de winterse periode die vooraf ging lijkt het begin van kant twee de nog twijfelende terugkeer van de zon muzikaal te onderstrepen. De perfecte opening van kant 2 na de tot een eind geforceerde climax van kant 1. Een geniaal contrast.
Ook in deze door en door westerse song verbergt Harrison zijn liefde voor de oosterse muziek niet. Het door Dhani als ‘Almost like a Tihai’ benoemde ritme 1,2,3/1,2,3/1,2,3/1,2,/1…..schittert afgezien van dit lied door afwezigheid in onze (pop)muziek-cultuur.
Starr had naar eigen zeggen aanvankelijk moeite met dit ritme. Ik moet altijd lachen om de grove gebaren waarmee hij dit delicate ritme aanschouwelijk maakt tijdens een interview zoals dat te vinden is op YouTube. Maar ‘he rose to the occasion’. Zoals altijd.
Omdat John als gevolg van een auto-ongeluk uit de running was werd dit nummer zonder input van Lennon opgenomen. Aan een boom zo vol geladen……..
Ik zou niet kunnen kiezen als ik zou moeten zeggen wat mijn meest favoriete orkestarrangement is op Abbey Road. Alle arrangementen zijn natuurlijk weer van de hand van George Martin en dat het album als geheel een staalkaart van ‘s mans kunnen is staat voor mij als een paal boven water.
Als ik toch zou moeten kiezen zou het arrangement van ‘Here Comes the Sun’ zeker een kanshebber zijn. De combinatie van strijkinstrumenten en houtblazers is prachtig. Elke keer weer vind ik de manier waarop de door Harrison op de Moog gespeelde synthesizerlijn het ensemble rechts in het klankbeeld aan lijkt te sporen tot actie echt subliem. De klank van Harrison’s nieuwste speeltje, de Moog, begint links en eindigt hangend meer rechts boven de strijkers. Een soort muzikaal tikkertje.
Take 9 van dit lied, te vinden onder de extra’s van de 2019 heruitgave boxset heeft o.a. een andere vocal dan de song zoals die op het album is gekomen. Het kunnen beluisteren van de vocal van take 9 maakt dat ik de vocale prestatie van de albumversie nog meer ben gaan waarderen. Take 9 heeft naast de vele ‘mmmm’s’ tussen zinnen (niet zo mooi) een (guide)vocal waarbij Harrison zich wat meer geeft.
De albumversie wordt veel meer ingetogen gezongen, schijnbaar inspanningsloos. Echt prachtig.
Abbey Road hoort wat mij betreft tot de absolute top binnen het werk van The Beatles en daarmee binnen de popmuziek als geheel.
Een enkele recensie noemde het destijds een overgeproduceerd album. Dat is het volgens mij zeker niet. Allesbehalve zelfs. De variatie in (orkest) arrangementen is groot. Je kunt deze variëteit niet af doen met een enkel en veel te generaliserend ‘overgeproduceerd’.
Vrijwel zonder uitzondering zijn de instrumentale bezettingen die achter de band te horen zijn klein en subtiel opgebouwd. Slechts hier en daar pakt George Martin iets meer uit. Luister eens naar de enkel strijkers versie van Something zoals die te horen is onder de extra’s van de 2019 boxset. Wat een subtiele variatie. Een arrangement dat beweegt tussen brede gebaren en het dynamische van pizzicato.
Als er één ding is dat de klank van Abbey Road bepaald heeft en dat deze klank afwijkend maakt van alles wat ervoor kwam is het de EMI TG 12345. Deze overgang van buizenversterking naar ‘transitorized’ voor het mixen zorgde voor een gladdere, meer gepolijste klank.
Er mogen dan misschien verhoudingsgewijs meer songs op dit album zijn die een arrangement van George Martin mee hebben gekregen dan op andere albums, dit is absoluut geen gevalletje overdaad schaadt.
Ja, George Martin is zonder enige twijfel meer hoorbaar aanwezig op dit album dan op eender welk ander album van de band. Maar zijn vakmanschap maakt dat dat helemaal niet erg is. In tegendeel.
Abbey Road, een album vol moois van McCartney en van Lennon. Maar anders dan op de andere albums mag, nee moet je op de album ook, of misschien zelfs wel in de eerste plaats, aan de songs van Harrison denken. Twee wonderschone songs.
- Ton Steintjes -