Old Brown Shoe (2)

‘What’s this chord Billy? E with a C? Tijdens de Get Back sessies speelt George voor het eerst delen van zijn nieuwe song Old Brown Shoe. In de dan volgende dialoog komt het akkoord waarvan wel eens gezegd wordt dat Harrison het zou hebben uitgevonden (een onwaarheid) ‘E with an F’ ter sprake. Dat akkoord kunnen ze plaatsen. Maar dit? E with a C? Wat kan dat zijn? De heren komen er niet uit.

Om duidelijk te maken dat de hierna volgende uitleg geen gevalletje spijkers op laag water zoeken is, even een uitstapje naar de wereld van het schaakspel. Lang, lang geleden zond de Nederlandse tv een programma uit rond de onlangs overleden schaakgrootmeester Jan Timman. Een onderdeel van de uitzending werd gevormd door een test waarbij Timman na elkaar meerdere schaakstellingen te zien kreeg die hij vervolgens uit het hoofd moest reproduceren. Elke stelling stond aan het zicht onttrokken te wachten onder een kist. De een na de ander werd een kist kort weggehaald waarna de schaakgrootmeester mocht kijken. Nadat de kist teruggeplaatst was reproduceerde Timman zonder de minste moeite elke stelling.

Tot hij bij het laatste bord kwam. Zodra de kist eraf was riep hij: ‘Maar dat kan ik niet onthouden. Dat is onzin.’ Wat bleek: de stukken waren m.b.v. een dobbelsteen willekeurig op het bord geplaatst. Hierdoor ontstond een opstelling die in een schaakspel nooit zo zou kunnen ontstaan waardoor Timman het niet kon plaatsen en dus niet kon onthouden.

Terug naar het voor Harrison onverklaarbare akkoord. Het probleem zit hem in de naamgeving van de derde toon van het akkoord. Hoewel Harrison de toets C indrukt heeft de noot C hoe je het ook probeert te bekijken geen plek in een E akkoord. Als variant van een C akkoord zou het makkelijk geweest zijn, maar Harrison heeft gelijk als hij zegt dat het akkoord hoe dan ook als E akkoord moet worden verklaard. Echter de toets die hij indrukt moet hier niet als C benoemd worden, maar als een Bis.  Dezelfde toets, dezelfde klank maar een andere naam. Met de correcte naamgeving past deze toets probleemloos in het akkoord.

‘What’s this chord Billy?’ Net als de willekeurig geplaatste stukken onder de laatste kist voor Timman een samenhangloos geheel opleveren is ook een E akkoord zonder B maar met een C onzin. Althans als het zoals hier in de context van het lied onmiskenbaar als een E akkoord geïnterpreteerd moet worden.  Bis is de een klein beetje verhoogde derde noot van het E akkoord. Bis is te verklaren in de samenhang. C, zoals George en Billy merken, absoluut niet. De constellatie E, Gis, C is onzin als wat je zoekt een E akkoord-variant op moet leveren.

Het akkoord, E-Gis-Bis, dat je een overmatig akkoord noemt, klinkt telkens onder ——be the same now, I’m (when voor de volgende verzen). Deze kleine aanpassing vergroot de drang richting het erop volgende am akkoord onder telling you. a mineur dat de herhaling naar het begin akkoord C7 mogelijk maakt. 

Zoals dat het geval is met veel singles (A als ook B kanten) hoorde ik Old Brown Shoe voor het eerst nadat ik The Beatles 1967-1970 had gekocht. Dit bleek een beetje een dubbele ervaring. Ik kende nl. van de songs van George enkel die nummers die op een album stonden dat ik al aan mijn collectie had toegevoegd. Omdat ik nog niets gekocht  had van na Pepper, kende ik overwegend de songs die voor een puber wat moeilijker toegankelijk waren. Within You Without You b.v. Het duidelijk door iemand die het vak nog moest leren geschreven Don’t Bother Me maakte ook geen onuitwisbare indruk. Love You To vond ik als tiener niet echt de moeite waard en via een vriend kende ik Blue Jay Way. Destijds vond ik dat maar dodelijk saai en zeurderig.

Wie schetst mijn verbazing toen aan het eind van kant drie van 1967-1970 opeens bleek dat Old Brown Shoe power had. Een stevige rocker en er stond toch echt dat dit een creatie van Harrison was. Het meest opvallende aspect hierbij is de baslijn. Een baspartij die veel in triolen beweegt en onder het If I Grow Up deel elke tweede helft van elke maat een gebroken akkoord in triolen kent. Dat creëert enorm veel drang naar de volgende maat.  De energie spat ervan af.

Het napikkende pianomotief is ook te gek. Een linkerhand gewoon in kwarten terwijl de rechter akkoorden speelt telkens op de tweede helft van elke tel. Het swingt de pan uit.

En toch was er destijds ondanks alle energie het gevoel dat ik luisterde naar een waterig aftreksel van wat het had kunnen zijn. Of zoals Steve Lambley het in zijn boek ‘And the Band begins to play’ zegt: ‘The track is rather let down by its unorthodox production’.

In de eerste plaats is er het feit dat de leadvocal nogal onopvallend in de mix geplaatst is. George zong deze partij bovendien terwijl hij in een hoekje van de studio was weggekropen om zo een natuurlijk kort echo-effect te krijgen. Het klinkt nu vooral alsof je de rest van de band hebt en een zanger die de aansluiting met het geheel mist.

Daarnaast wordt de piano-partij gespeeld op de Challen Jangle Box. Deze piano heeft een extra mechanisme  bestaand uit een lat met daaraan viltstrips met op elk een stukje metaal. Deze stukjes vilt/metaal kan men laten zakken m.b.v. een derde pedaal waardoor het kenmerkende tingeltangel geluid ontstaat.

Ook werden tijdens de mixsessie een gitaar en waarschijnlijk de bas nog eens extra opgenomen door de oorspronkelijke opnames af te spelen over de monitoren van studio 3. Het zorgt voor een vreemd soort galm, een soort vage ongelijkheid met zichzelf.

Al met al ontstaat zo een song die enerzijds een stevige rocker wil zijn, terwijl anderzijds de dynamiek en het directe dat een rocksong zou moeten kenmerken vervagen in productionele trucjes.vIs het mooi? Niet mooi? Heeft Lambert gelijk als hij het een gevalletje ‘let down’ noemt?

Het past wel bij het thema van de song. De tekst is eigenlijk Harrison’s variatie op Hello Goodbye. Het onderwerp is nl. de dualiteit van alles in het leven. Ik denk dat Harrison alleen maar met de klank geëxperimenteerd heeft omdat hij dat leuk vond, maar het resultaat is daardoor wel een song die door de productionele dualiteit een slap aftreksel van een rocker wordt. Waarmee het thema van de tekst onbedoeld uitegebeeld wordt. De dualiteit van een rocker die maar niet ‘all in’ wil gaan.

Ook na decennia met veel plezier naar deze creatie te hebben geluisterd is er nog steeds dat dubbele in hoe ik dit lied ervaar. We kunnen het hem niet meer vragen, en had het wel gekund; op basis van de strekking van menig interview van George uit met name de jaren tachtig mag je er wel  van uit gaan dat hij geen actieve herinnering meer zou hebben gehad aan de opnames van deze song, of dat hij zijn herinneringen net persé zou hebben willen delen. In 1987 meende hij zich te herinneren dat hij bas speelde op deze track. Maar het is toch echt Paul die de baspartij speelt. Gedubbeld door George op gitaar. Dat dan weer wel.

Old Brown Shoe is één van de meer toegankelijke Harrisonsongs uit zijn tijd met The Beatles.

Maar het is wat mij betreft ook nog altijd een song die vragen oproept. Het is een fantastische B-kant, een fantastisch nummer met een mooie, hoewel niet consequent volgehouden tekstgedachte, een fantastische solo en een energiek arrangement. Het blijft echter jammer dat de energie van het lied en het arrangement niet geholpen worden door de productie.

Ik houd bij elke keer beluisteren het gevoel dat Harrison zichzelf te kort heeft gedaan met de keuze voor deze productie.

De productiekeuzes voor Old Brown Shoe staan niet op zichzelf. Tijdens het mixen van Savoy Truffle wandelt George Martin de studio binnen en maakt een opmerking over de ‘brightness’ van de blazersklank. Iets in de trant van: ‘ It’s very bright’ waarop Harrison antwoord dat dit precies is hoe hij het wil hebben.  Hier doet de extreme manipulatie van met name de klank van de saxofoons niets af aan de energie van dit lied. Savoy Truffle is hoe dan ook indrukwekkend.

Maar ik kan me voorstellen dat het effect van de blazers nog vele malen grootser geweest zou zijn als ze met meer natuurlijk laag zouden hebben mogen klinken. Een beetje zoals bij Got to Get You into My Life of het coda van Paul’s Beautiful Night. Niets zo mooi als de massieve klank van scheurend koper.

Wat Old Brown Shoe betreft is het, zo vind ik, een ander verhaal. Het lied lijkt te moeten vechten tegen de productie die het geheel toch een beetje van de energie lijkt te beroven.  Op een bepaalde manier genereren de twee demo-opnames die er van deze track zijn veel meer energie dan de uiteindelijke versie. Wat me weer brengt bij het thema van dit lied: de dualiteit. Mijn mening dat ik het liever anders had gezien tegenover de mening van de fan die dit lied in alles perfect vindt.

- Ton Steintjes -

p.s. De fan waar aan het eind van de column naar verwezen wordt is Ron Bulters die in een parallel-column zijn visie op deze song geeft.