Sinds vrijdag is de documentaire Beatles ’64 te zien via Disney Plus. Online zijn er een hoop reacties te lezen en dat is niet allemaal even positief… Hoe zit dat bij ons? Ron Bulters en Tim Op het Broek klommen in de pen en schreven elkaar een brief. De een is positief, de ander minder…lees het hier!
Hoi Tim
Het is bijna onmogelijk om een documentaire vol beeldmateriaal uit 1964 te maken die niet vermakelijk is. Want net als bij de pas verschenen “soundtrack” van de documentaire Beatles ’64 (alle Amerikaanse platen uit 1964 in glorieus mono) is er maar één conclusie te trekken over The Beatles:In 1964 spatte de energie en lol er van af. En Het waren de briljante broers Albert en David Maysles die het eerste bezoek van The Beatles aan de Verenigde Staten filmde. Briljant omdat ze het geluid van het beeld konden scheiden, zodat David een camera kon maken die hij op zijn schouder kon plaatsen. Het gevolg was dat we als vlieg op de muur aanwezig zijn. Bij The Beatles in hun hotelkamer of onderweg van New York naar Washington. Maar ook tussen de fans, waaronderjonge meisjes die proberen toegang te krijgen tot de hotelkamers van The Beatles.
Het beeldmateriaal van de Maysles-broers leidde al tot de briljante documentaire The First US Visit uit 1991 (een nieuw gemonteerde variant van de oorspronkelijke documentaire What’s Happening, The Beatles in the USA uit 1964). Dezelfde beelden vormen de basis voor de Disney+ documentaire Beatles ’64 van producent Martin Scorsese en regisseur David Tedeschi, waarbij deze beelden zijn aangevuld met nieuwe interviews met onder meer Paul en Ringo, archief interviews van George en John en ooggetuigen van de eerste reis naar Amerika. En het zijn die interviews waar voor mij de schoen begint te wringen. Niet zozeer bij Paul en Ringo. Zelfs als hun geheugen wat hapert na 60 jaar (zo lijkt Ringo de indruk te wekken dat het hele podium tijdens het optreden in Washington draaide) is hun inbreng door hun enthousiasme een welkome aanvulling. Ik smul ook van de oorspronkelijke interviews uit 1964 met de fans, waaronder het meisje dat ondervraagd werd over het feit dat ze Paul had aangeraakt. Het is ontwapenend en aandoenlijk. Ook de herinneringen van bijvoorbeeld Ronnie Spector voegen iets toe. Maar de obligate terugblikken van fans van destijds: ik kan er weinig mee.
De docu Beatles ’64 ontspoort voor mij op 2 punten volledig. Hoezeer ik ook van Smokey Robinson houd – een man die bovendien maar niet ouder lijkt te worden: een volledige cover van Yesterday (een nummer dat nota bene niet eens in 1964 is uitgebracht) is compleet overbodig. Zeker aangezien het ten koste gaat van de vele songs van het legendarische concert in Washington (zowelin beeld en geluid geweldig opgeknapt) of de Ed Sullivan-shows die de documentaire niet haalde.Ook een ellenlang verhaal over de trip die een piepjonge Jack Douglas (hij zou uiteindelijk de laatste producer van Lennon worden) maakte naar Liverpool heeft te weinig raakvlak met het bezoek van The Beatles aan de Verenigde Staten om een plaats in deze documentaire te verdienen. Peter Jackson’s Get Back was niet alleen een briljante serie maar betekende ook de rehabilitatie van Michael Lindsay Hogg die achteraf meer visie bleek te hebben dan uit zijn eigen Let it Be naar voren kwam. En hoewel ik elke extra minuut beeldmateriaal van The Beatles toejuich hebben Martin Scorsese en David Tedeschi niet een zelfde huzarenstukje uitgevoerd ten opzichte van de Maysles-broers want, afgezien van de beeld en geluidskwaliteit, voegt Beatles ’64 niets toe aan The First US Visit. Die was namelijk al briljant.
- Ron Bulters -
Hoi Ron,
Wow. Ik ben het zelden zo oneens met je geweest. Ik wist niet dat het mogelijk was, maar ik ben zowaar nog meer van The Beatles gaan houden. De afgelopen dagen las ik wat negatieve reviews van fans, en ik begrijp de kritiek: je krijgt weinig nieuwe beelden te zien, en het zit vol met ’talking heads’. Maar maakt dat de documentaire slecht? Absoluut niet. Sterker nog, ik durf te stellen dat dit een van de meest boeiende documentaires over The Beatles ooit is. Het hangt er maar net vanaf met welke verwachting je gaat kijken naar Beatles ’64.
Veel werd er niet losgelaten in de promo-praatjes vooraf, behalve dat het zou gaan om The Beatles in Amerika in 1964 en dat er nieuwe beelden van de befaamde Maysles-broers waren gevonden. Maar deze film draait niet om nieuwe beelden of om wat hardcore fans willen zien. Daar is hij helemaal niet voor bedoeld.
Wat Martin Scorsese gemaakt heeft, is een film over de culturele impact van The Beatles in het Amerika van begin jaren zestig. In een tijd waarin het mannelijke popidool vooral masculien moest zijn, lieten The Beatles zien dat je als man ook empathisch en zachtaardig kon zijn. Ze gaven openlijk toe geïnspireerd te zijn door zwarte muziek. Sterker nog: ze coverden veel liedjes van vrouwelijke, zwarte artiesten. The Beatles, de meest inclusieve band van de sixties — ik had me dat nooit zo gerealiseerd.
Dan is er de oude generatie, die met veel dedain neerkijkt op dit viertal in 1964. Het zou schadelijk zijn voor de jeugd. Maar juist die jeugd valt massaal als een blok voor een band uit Liverpool (waar ligt dat überhaupt?!). Een generatie voelt zich eindelijk gehoord na de beklemmende jaren vijftig. Een bevrijding is voelbaar. Dat dit allemaal plaatsvindt net na de moord op Kennedy maakt het des te betekenisvoller.
En dan zijn er de geweldige concertbeelden (Long Tall Sally!), en vooral de humor. The Beatles waren niet alleen briljante muzikanten, maar ook comedians. Ik begrijp de kritiek van fans die het niet kunnen waarderen dat er een cover van Smokey Robinson uit 1965 in zit, of dat een oude opname uit een Anthology-interview van Paul wordt gebruikt. Maar het gaat niet om jaartallen. Het gaat om het vertellen van een verhaal. En dat is precies het doel van Apple: het verhaal levendig en fris houden voor toekomstige generaties. In die opzet zijn ze uitstekend geslaagd.
Natuurlijk hadden we, net als bij Get Back, graag ruwe tapes willen zien. Urenlang The Beatles in een trein of vliegtuig — voor ons, Beatle-dwazen, zou dat fantastisch zijn. Maar zeg eens eerlijk: hoeveel mensen ken je die de complete Get Back-serie daadwerkelijk hebben uitgezeten? Ik vind het zelfs arrogant om te beweren dat ‘wij fans dit niet willen’. Het gaat niet om ‘ons fans’. Het gaat om The Beatles.
Kortom, deze documentaire gaat vooral over de energie die ze brachten, een energie die anno nu nog altijd fris voelt. De wereld is soms zwart. Gitzwart. Maar de zwart-witbeelden van John, Paul, George en Ringo brengen meer kleur in je hart dan je ooit had kunnen vermoeden.
- Tim op Het Broek -