In de afgelopen maand las ik, mijn excuus al bij voorbaat, de nieuwe biografie van de Amerikaanse auteur Bob Spitz (die 20 jaar geleden ook een biografie over The Beatles had geschreven) over The Rolling Stone. Ook vind ik persoonlijk die Beatles vs Stones discussie al decennia niet meer relevant, omdat het twee hele verschillende bands zijn. De concurrentiestrijd was er in de jaren ’60 veel meer tussen The Beach Boys en The Beatles dan met de Stones. Die zogenaamde strijd was een marketingstrategie van oud- Stones manager Andrew Loog Oldham. Zodat de Stones met hun wildebras imago in de markt gezet konden worden as een tegenhanger dan de gelikt uitziende Beatles. Maar goed, over die eeuwige (wat mij betreft achterhaalde) strijd is al heel veel geschreven. Oké, nog een feitje dan: net als op hun vorige album ‘Hackney Diamonds’ heeft Paul ook op het nieuwe Stones album ‘Foreign Tongues’ een gastrolletje als bassist in het nummer 'Covered In You' (op 'Hackney Diamonds' speelde hij bass mee op 'Bite My Head Off').
Maar de reden waarom ik deze nieuwe biografie over de Stones aanhaal is dat ik in een hoofdstuk een vergelijking met de Fab Four las als het ging over de duur waarin beiden bands bestonden, en waarom het de Stones uiteindelijk wel is gelukt om bij elkaar te blijven. Bij het hoofdstuk over hun 20-jarige jubileum in 1982 schrijft dat The Beatles onderlinge strubbelingen met elkaar kregen toen ze niet meer live optraden, en elkaar vooral nog in de studio zagen. Terwijl live spelen voor de Stones een kernwaarde was van hun bestaan. Deels zal hij gelijk hebben dat de Stones meer een band voor een live publiek waren. Maar was dat echt de reden waarom The Beatles uiteindelijk uitgekeken waren geraakt op elkaar? Daar lag natuurlijk meer aan ten grondslag. Ook daar zijn hele boeken over geschreven. Ironisch genoeg had de oud-Stones manager Allen Klein daar natuurlijk een groot aandeel in. Terwijl ze natuurlijk ten tijde van de Get Back sessies werkten aan een terugkeer op het live podium. Wat enkel resulteerde in het beroemde dakconcert boven het Apple-kantoor in Londen (wat we vanaf volgend jaar eindelijk zelf kunnen gaan bezoeken).
Waren ze eigenlijk niet te vroeg gestopt met liveoptreden?
Hierdoor vroeg ik mij wel af wat voor live band The Beatles nog hadden kunnen zijn als ze niet uit elkaar waren gegaan. Want het fenomeen van een popconcert stond nog in de kinderschoenen toen The Beatles er in 1966 de brui aan gaven. Pas daarna heeft het live circuit een grote ontwikkeling gemaakt (waar de Stones van hebben geprofiteerd). Waren ze eigenlijk niet te vroeg gestopt met liveoptreden? Ondanks dat ze klaar ermee waren met de beroerde omstandigheden?
Want nadat ze uit elkaar vielen, hebben ze alle vier wel opgetreden. Al zitten er wel verschillen in. John Lennon hield het bij twee benefietconcerten in Madison Square Gardens (de ‘One to One’ concerten die afgelopen jaar opnieuw zijn uitgebracht), en een gastoptreden bij Elton John in dezelfde zaal. De uitgave van de ‘One to One’ concerten laten wel horen dat Lennon het wel in zich had. Oké, je kreeg er wel de op z’n zacht gezegd experimentele nummers van Yoko ongevraagd bij cadeau. Toch viel het mij op toen ik het in de bioscoop onlangs bekeek hoe sterk het live klonk met de Elephant Memory Band. Vooral ‘Come Together’ komt sterk uit de verf. Toch was Lennon niet zo heel erg happig op liveoptreden. Al had hij wel plannen na de release van ‘Double Fantasy’ op weer te gaan optreden. Hij schrok er echter van dat popconcerten sinds 1972 toch wat langer duurden dan het half uurtje dat een Beatles concert in 1966 was. Helaas heeft hij die ontwikkeling als live artiest niet meer mogen doormaken.
Paul was natuurlijk wel helemaal voor het geven van concerten. Met Wings bouwde hij in de jaren ’70 weer gestaag voort als live band. Nog altijd luister ik ‘Wings over America’ graag. Waarop ze op bepaalde momenten echt wel konden meten met de live bands van dat moment zoals Led Zeppelin, Queen of Deep Purple. En ook als soloartiest heeft Paul sinds eind jaren ’80 natuurlijk het heilige vuur teruggevonden en draait hij zijn hand niet meer om voor stadions. Al zijn er enkele mindere momenten geweest, zoals de blunder op Live Aid waarop zijn microfoon niet aanstond, en bij de opening van de Olympische Spelen in Londen in 2012 waarbij het ook niet vlekkeloos verliep. Toch leeft Paul duidelijk voor het liveoptreden. Gelukkig maar. Want ondanks zijn ouder geworden stem is hij nog altijd een levend bewijs van de Beatlesgeschiedenis wat je live kunt aanschouwen.
Hoogstaand is het misschien allemaal niet, maar het spelplezier spat er wel vanaf
Ringo treedt natuurlijk al jaren op met zijn All Starr Band in wisselende samenstellingen. Ik heb het twee keer mogen aanschouwen. Hoogstaand is het misschien allemaal niet, maar het spelplezier spat er wel vanaf.
George was net als John ook niet zo happig op liveoptreden. Al gaf hij bij The Concert for Bangladesh in 1971 wel zijn sterkte en meest bevlogen optreden. Maar in de jaren daarna zou dat omslaan tijdens de Amerikaanse tournee in 1974 waarbij zijn stem hem in de steek liet. Waardoor hij ruim 16 jaar niet meer een tournee ondernam. Tot die Japanse tournee in 1991. Helaas is het live album daarvan, ‘Live in Japan’ nogal een vlakke registratie.
Rijst bij mij nog steeds de vraag wat voor liveband The Beatles hadden kunnen worden in de jaren ’70. Leende hun materiaal dat ze na 1966 hebben gemaakt zich daar wel voor? Het is immers toch een beetje zonde dat Paul bijvoorbeeld de strijkers uit ‘Eleanor Rigby’ uit keyboards laat komen. Dus zouden dan nummers uit het psychedelische jaar 1967 zijn afgevallen? Terwijl nummers als 'Get Back', 'Don't Let Me Down' en 'I've Got A Feeling', die ze eindeloos oefenden tijdens de Get Back sessies, natuurlijk juist bedoeld was om live te brengen, en daardoor wel geschikt was geweest. Was het niet mooi geweest als ze met Billy Preston in de gelederen nog op tournee waren gegaan? Het is natuurlijk te veel een ‘wat als’ vraag die onmogelijk te beantwoorden is. Evenals de stelling van Bob Spritz dat de Stones door de mogelijkheid van liveoptreden wel decennia heeft uitgehouden, en The Beatles niet. De enige conclusie die valt te trekken is dat het gewoon jammer is dat ze als band nooit die ontwikkeling van popconcerten meer hebben meegemaakt en daaraan konden deelnemen.
- Peter van Cappelle -